Parabanki co to?

Parabanki, czyli instytucje zajmujące się udzielaniem pożyczek bez wątpienia przeniknęły do świadomości społeczeństwa. Pomimo nazwy nie należy ich utożsamiać z bankami, samą nazwę “parabank” można określić jako prawie-bank. Czym więc właściwie są parabanki, jeśli są całkowicie poza bankowym systemem? Czy parabanki podlegają kontroli prawnej i są w pełni legalne? W poniższym tekście postaramy się przybliżyć ten temat i odpowiedzieć na powyższe pytania.

Firmy pożyczkowe, instytucje pozabankowe, parabanki – wszystkie te nazwy są określeniem dla podmiotu prowadzącego działalność charakterystyczną dla banków, jednak funkcjonującego w oparciu o inne przepisy niż zespół norm prawnych regulujących funkcjonowanie instytucji bankowych. Parabanki często kojarzone są z tzw. “chwilówkami”, które zwykle są mocno reklamowane w mediach – telewizji, czy też w internecie.

Warto jednak wiedzieć, że samo pojęcie parabank nie jest ściśle określone w polskim prawie. Nie istnieje więc sprecyzowana definicja parabanku, instytucji parabankowej/pozabankowej w przepisach aktów prawnych, w związku z czym też tych określeń nie odnajdziemy ani w Polskiej Klasyfikacji Działalności, ani też w stosowanej przez Narodowy Bank Polski w sprawozdawczości klasyfikacji. W praktyce oznacza to więc, że parabanki są w pewnym sensie wyjęte spod prawa, czynności związane z kontrolowaniem ich działalności są poprzez to utrudnione.

Pomimo braku ścisłego określenia, czym jest parabank jesteśmy w stanie rzecz jasna wyróżnić obszary jego działalności, których może być więcej niż mogłoby się wydawać. Pod parabanki możemy więc sklasyfikować chociażby hipermarkety, które przyjmują okresowe rachunki od ludzi, towarzystwa ubezpieczeniowe, niebankowych wydawców kart płatniczych, rzecz jasna przedsiębiorstwa oferujące pożyczki pieniężne, ale też co wielu może zadziwić firmy kurierskie.

Ponadto do powyżej przybliżonego określenia parabanku możemy przypisać szereg podmiotów świadczących usługi finansowe z takich dziedzin jak kredyty, brokerstwo, leasingi, faktoring, kantory walutowe, czy też oczywiście internetowe platformy świadczące usługi finansowe. Brak prawnej definicji parabanku pozwala więc na daleko idącą interpretację w kwestii klasyfikacji różnego rodzaju usług, głównie finansowych, które są świadczone przez dane przedsiębiorstwa.

Tak naprawdę jednak instytucje parabankowe kojarzą się – całkiem słusznie – z firmami, które świadczą usługi finansowe w zakresie pożyczek, bądź też pozwalają na założenie lokat. Zwykle, gdy spotykamy się więc z pojęciem parabanku, to kojarzy nam się ono z pożyczkami. Bez wątpienia takie przedsiębiorstwa kuszą potencjalnych klientów niskim oprocentowaniem kredytów, a zarazem wyższym od instytucji bankowych oprocentowaniem lokat.

Niestety w związku z tym, iż owe instytucje nie są ściśle kontrolowane przez polskie prawo, to powinniśmy być czujni, gdy decydujemy się podpisać umowę z taką firmą. Oczywiście jest to podstawa, gdy zawieramy jakiekolwiek umowy, również, a przede wszystkim bankowe, jednak większość działalności jest określona w polskim prawie. Parabanki nie posiadają prawnych regulacji, dodatkowo nie podlegają finansowemu nadzorowi oraz systemowi gwarantowania depozytów.

Niewątpliwie najsłynniejszą aferą związaną z nielegalną działalnością instytucji parabankowych jest słynna sprawa Amber Gold. Miało to miejsce niespełna sześć lat temu, a tak naprawdę niewiele zmieniło się w zakresie kontroli, jakiej podlegają (a tak naprawdę nie podlegają) parabanki. Teoretycznie tuż po tej aferze Komitet Stabilności Finansowej  dokonał określenia pożyczkowych firm pozabankowych jako podmioty, które nie działają w oparciu o prawo bankowe, jednak oferują usługi i produkty finansowe podobne do tych bankowych, które funkcjonują poza obszarem nadzoru Komisji Nadzoru Finansów.

Tak naprawdę parabanki tworzą więc swoisty równoległy dla banków system bankowy. Warto więc pamiętać o tym, że zaciągając pożyczkę w parabanku nie jesteśmy chronieni przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Zatem jeżeli mielibyśmy powtórkę ze sprawy Amber Gold, to wciąż polskie prawo nie jest wystarczająco dobrze skonstruowane, by  np. egzekwować odzyskanie środków klientów, gdy dojdzie do upadku instytucji parabankowej.

Bez wątpienia instytucje pozabankowe stanowią alternatywę dla osób, które nie posiadają na tyle odpowiedniej historii kredytowej, by móc zaciągnąć pożyczkę w banku. Również osoby, które chcą swoją historię poprawić, bądź mają ją po prostu negatywną mogą liczyć na możliwość wzięcia pożyczki poprzez parabank. Warto jednak mieć świadomość, że tak naprawdę te firmy nie podlegają takim samym regulacjom jak banki właśnie, ponieważ znajdują się poza ich systemem.

Polskie prawo również jest póki co mocno ograniczone w kwestii ich kontroli. Należy więc ostrożnie podchodzić do tego tematu, dokładnie sprawdzając historię danego parabanku i opinię o nim. Pamiętajmy też, że niemały odsetek parabanków nie ma w zwyczaju weryfikacji historii finansowej pożyczkobiorców, co może również być dla nich zgubne. Istnieje też ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu na czyjeś dane przez internet, gdyż instytucje pozabankowe nie są w stanie dokładnie sprawdzić w takim przypadku, czy nie ma do czynienia z podszywaniem się przez osobę składającą wniosek o pożyczkę.